Mijn pleidooi voor de kwetsbaarheid

door René Waterreus

Samen met Sander ben ik Co-Founder van de School voor Eenzijn. Een lange periode van eenzaamheid bracht mij tot over de grens van het betamelijke. En daar, op de bodem, vond ik de weg naar buiten. Die inzichten wil ik niet voor mezelf houden!

Mijn pleidooi voor de kwetsbaarheid

Het ervaren van Eenzijn is een heel sterk sentiment. Niet voor niets is het wat deze School betreft de ultieme tegenhanger van een net zo sterk gevoel: eenzaamheid. En gelukkig valt Eenzijn te trainen, zodat je erop terug kunt vallen op de momenten dat je de eenzaamheid sterk ervaart.

Maar zoals in alles wat je traint, zijn er altijd zwakke plekken; die ene onwillige spier voor de fitnessfanaat, dat ingewikkelde stukje grammatica voor iemand die een nieuwe taal leert of dat ene levensthema waar de wandelaar op weg naar Eenzijn maar over blijft struikelen. Ieder kent zo zijn kwetsbaarheden en voor mij is dat uiteraard niet anders.

De beste voorbeelden van mensen die een wérkelijke transitie maken in hun leven die ik ken, beginnen allemaal met het uiten van die kwetsbaarheid aan de buitenwereld. Blijkbaar is het lef om te durven tonen waar je op zijn zwakst bent op de een of andere manier verbonden met het maken van een stap om die zwakte voorbij te komen. In deze blog ga ik dus iets doen wat ik nooit eerder deed: ik zal jullie exact vertellen waar gevoelens van eenzaamheid mij in mijn leven het meest pijn hebben gedaan en waar ze tot op de dag van vandaag nog steeds schrijnen.

Eenzaamheid vind ik het zwaarst als dat gepaard gaat met het ervaren van een gebrek aan liefde. En voor de duidelijkheid, ik bedoel hier liefde in nauwe zin: het hebben van een intieme relatie, het zijn van iemands partner.

Zo, het hoge woord is eruit. Maar wat meer uitleg en reflectie is wellicht op zijn plaats.

Begrijp me goed, ik heb wel liefde gekend. Ik weet dus waarover ik praat als ik zeg dat ik het mis. Maar tegelijkertijd vind ik ook dat de liefde die ik heb gekend me is overkomen. Toeval dus. En daar zit nu meteen de crux. Want zoals bij alle gebrek dat je ervaart, spelen vooral de concepties die je eromheen hebt verzonnen de grootste rol. Je creëert er als het ware een hele identiteit omheen.

Mijn identiteit op het gebied van dit levensthema is een vat vol tegenstrijdigheden en blokkerende gedachten. Een vat waarvan ik weliswaar vermoed dat velen van jullie zich erin zullen herkennen maar toch een die voor ieder mens uniek is. Een kleine blik op de inhoud van mijn vat: liefde overkomt mij alleen, ik zal nooit meer zijn dan die jongen waar je zo goed mee kunt praten, ik heb mijn kansen in de liefde al gehad, ik val structureel op andere mensen dan de mensen die op mij vallen, er zullen überhaupt geen mensen op mij vallen omdat ik altijd net niet pas bij anderen, het vinden van liefde is dé oplossing voor alle ellende, ik ben niet aantrekkelijk of interessant genoeg, ik kan beter alleen blijven omdat ik me in een relatie nooit meer zal kunnen aanpassen, …

Ik weet het, het is een gitzwart rijtje wat ik hier opsom. En overigens verre van compleet. Gelukkig zijn dit geen gedachten die ik iedere dag heb. Maar als ze de kop opsteken, dan zijn ze er in alle onvermijdelijke hevigheid. Al typend aan deze blog heb ik de meeste van deze voorbeelden dan ook al talloze malen ge-delete, weer teruggezet en opnieuw verwijderd. Maar ik heb ze uiteindelijk laten staan. Want dit is waar eenzaamheid over gaat: de specifieke gedachten, concepties en identiteiten die we onszelf aanmeten en die ons tegenhouden om te zijn wat we eigenlijk zijn.

Al reflecterend weet ik heel goed welke identiteit ik mezelf heb aangepraat en hoe me dat belemmert in het ervaren van liefde en Eenzijn. Maar het is de ratio die dat weet. En inmiddels weet ik ook heel goed dat ratio en emotie allebei onderdeel uitmaken van het grotere geheel dat ik ben maar dat die twee elkaar behoorlijk kunnen tegenspreken of zelfs volledig elkaars bestaan kunnen negeren. De weg uit het ervaren van gebrek zit dus ook niet in het rationeel door-analyseren van waarom de dingen zijn zoals ze zijn. Dat levert je hooguit inzicht op over het verleden maar biedt geen enkele garantie voor hoe je je hier en nu voelt.

Misschien levert de ervaring an sich dan iets op. Diegenen onder jullie die mij over eenzaamheid hebben horen spreken tijdens een leerweg of op één van onze events, herinneren zich misschien de vergelijking die ik vaak maak over mijn persoonlijke ervaring. Eenzaamheid in zijn algemeenheid is voor mij het gewaarworden van een vliesje tussen mij en anderen. Erdoorheen maak ik gemakkelijk connectie, het vliesje is immers transparant en hindert gehoor, tastzin en zicht op geen enkele manier. Maar het belemmert wel het gevoel van échte verbinding omdat er altijd iets tussen blijft zitten. Het zal je dan ook niet verbazen dat dat gevoel zich het sterkst uit in de contacten waarbij (de mogelijkheid van) liefde en intimiteit een rol spelen.

Eigenlijk heb ik altijd gedacht dat het uitblijven van het doorbreken van dat vlies het grote probleem was. Maar nu snap ik pas dat het feitelijk omgekeerd ligt. Als ik het helemaal terugvoer naar wat de filosofie rondom Eenzijn inhoudt, dan kan ik alleen maar tot de conclusie komen dat het werkelijke issue is dat ik dat vlies zelf in stand houd. Elke andere manier waarop ik ernaar kijk, is externe attributie. Ik plaats er de oorzaak van mijn lijden mee buiten mezelf.

Mijn ervaren van een gebrek aan liefde in combinatie met eenzaamheid is dus geen gevoel van incompleetheid maar een gevoel van in mijn eentje al zo compleet te zijn dat er niemand anders meer bij kan. En daarmee heb ik mezelf dus letterlijk en figuurlijk ‘overcompleet’ verklaard.

Die hele gedachtegang staat haaks op wat Eenzijn is; er is namelijk helemaal geen verschil tussen mij en de rest van de wereld. Dat onderscheid creëer ik zelf. Zo lang ik dat in stand houd, laat ik klaarblijkelijk helemaal geen liefde toe. In ieder geval niet op het niveau van identiteit. En daarmee roep ik dat lijden dus over mezelf af.

Dat is overigens voor mij een even heldere als ondoorgrondelijke conclusie. Want met dit inzicht is er uiteraard nog niets wezenlijk veranderd, ik zit niet ineens naast de liefde van mijn leven op de bank. Maar het geeft me wel richting op het pad dat we binnen deze School allemaal bewandelen; die richting Eenzijn.

Heel lang had ik het idee dat niemand op mijn persoonlijke verhalen zit te wachten. Maar de meest boeiende personen die ik ken vertellen juist wél hun persoonlijkste verhalen. En zij zijn het ook die de mooiste stappen maken in hun levens. Deze blog is dan ook een pleidooi voor de kwetsbaarheid. Reageer hieronder of in een nieuwe blog alsjeblieft met jouw persoonlijke zwakte of intiemste onzekerheid. Want met het uiten van die kwetsbaarheid worden de identiteiten die we in onszelf creëren en tussen ons in plaatsen zichtbaar, en daarmee breken we ze stukje bij beetje af. En wie weet welke mooie dingen we dan ineens over onszelf afroepen…!

Een bericht schrijven